Khi xây nhà mới, hệ thống cấp nước thường không được gia chủ chú ý nhiều như mặt tiền, phòng khách hay phòng ngủ. Tuy nhiên, đây lại là một trong những hệ thống kỹ thuật cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế bởi nó liên quan trực tiếp đến vị trí bể chứa, đường ống cấp nước, máy bơm, bồn nước trên mái và nhu cầu sử dụng hàng ngày của gia đình.
Trong đó, bể nước ngầm là một giải pháp thường được sử dụng trong nhà ở, đặc biệt với những công trình cần chủ động nguồn nước hoặc có hệ thống cấp nước được thiết kế kết hợp giữa bể ngầm và bồn nước trên mái. Trên website VillaHome, hệ thống cấp thoát nước trong hồ sơ thiết kế có đề cập đến bể ngầm, téc nước mái và các đường cấp thoát nước cho nhà bếp, nhà vệ sinh, máy giặt; phần thiết kế kết cấu cũng có tính đến bể nước ngầm.
Vậy nhà phố có nhất thiết phải làm bể nước ngầm không? Bể nên đặt ở đâu, kích thước bao nhiêu và cần lưu ý những gì để hạn chế thấm nước, khó vệ sinh hoặc ảnh hưởng đến kết cấu công trình?
>> Xem thêm: Nghiệm Thu Nhà Xây Trọn Gói Cần Kiểm Tra Những Gì? Checklist Trước Khi Bàn Giao
Bể nước ngầm là gì?
Bể nước ngầm là công trình chứa nước được bố trí bên dưới mặt đất hoặc bên dưới một phần công trình. Đối với nhà ở, bể thường được sử dụng để chứa nước sinh hoạt trước khi được bơm hoặc cấp lên hệ thống sử dụng trong nhà.
Tùy phương án thiết kế, nước có thể được đưa từ nguồn cấp vào bể ngầm, sau đó sử dụng máy bơm để đưa lên bồn nước trên mái hoặc cấp đến hệ thống cần thiết.
Việc bố trí bể ngầm không đơn thuần là đào một khoảng đất rồi xây thành bể. Vị trí, kích thước, cao độ, kết cấu, chống thấm, đường ống cấp thoát nước và khả năng tiếp cận để vệ sinh đều cần được tính toán trong hồ sơ kỹ thuật.
Đây cũng là lý do bể nước ngầm nên được xác định ngay từ khi thiết kế nhà thay vì chờ đến lúc thi công móng mới quyết định.
Nhà phố có nhất thiết phải làm bể nước ngầm không?
Không phải mọi căn nhà đều bắt buộc phải có bể nước ngầm. Việc có nên làm hay không phụ thuộc vào nguồn cấp nước, nhu cầu sử dụng, diện tích khu đất, giải pháp cấp nước và phương án kỹ thuật của từng công trình.
Với một số căn nhà có nhu cầu sử dụng nước lớn hoặc muốn có thêm dung tích dự trữ, bể ngầm có thể mang lại sự chủ động hơn. Trong khi đó, những công trình có điều kiện cấp nước phù hợp và giải pháp kỹ thuật khác có thể không cần bố trí bể ngầm theo cách truyền thống.
Vì vậy, gia chủ không nên quyết định dựa trên việc nhà bên cạnh có bể hay không. Phương án cấp nước cần được lựa chọn dựa trên chính mặt bằng, số người sử dụng và thiết kế kỹ thuật của căn nhà.
Vì sao nhiều nhà phố vẫn sử dụng bể nước ngầm?
Một trong những lý do phổ biến là khả năng dự trữ nước. Khi có bể chứa với dung tích phù hợp, gia đình có thể chủ động hơn trong trường hợp nguồn cấp bên ngoài không ổn định hoặc cần dự trữ nước cho sinh hoạt.
Bể ngầm cũng giúp giải quyết bài toán không gian. Thay vì phải bố trí toàn bộ dung tích chứa nước ở các vị trí trên cao, một phần nước có thể được chứa tại khu vực bên dưới công trình.
Đối với những ngôi nhà có nhiều tầng, hệ thống bể ngầm kết hợp máy bơm và bồn nước mái còn giúp hình thành một phương án cấp nước tương đối chủ động. Tuy nhiên, cách bố trí cụ thể vẫn cần được kỹ sư tính toán theo từng công trình.
Bể nước ngầm nên đặt ở đâu?
Đây là một trong những vấn đề cần được tính toán kỹ ngay từ bản vẽ.
Vị trí bể cần đảm bảo vừa phù hợp với hệ thống cấp nước, vừa không gây bất tiện cho việc sử dụng không gian phía trên. Đồng thời, phương án kết cấu của công trình cũng cần được xem xét để tránh những vị trí không phù hợp với móng, cột và các cấu kiện chịu lực.
Với nhà phố có diện tích hạn chế, bể ngầm có thể được bố trí ở một khu vực phù hợp với mặt bằng kỹ thuật, chẳng hạn bên dưới một phần sân hoặc khu vực được tính toán riêng. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng cứ đặt bể dưới sân hoặc dưới khu vực để xe là phù hợp.
Vị trí cuối cùng cần dựa trên bản vẽ kết cấu, cấp thoát nước và hiện trạng khu đất.
>> Xem thêm: Xây Nhà Nên Đi Đường Điện Âm Tường Hay Đi Nổi? Những Điều Gia Chủ Cần Biết
Có nên đặt bể nước ngầm dưới khu vực để xe?
Đây là phương án có thể được cân nhắc ở những căn nhà phố có diện tích hạn chế, nhưng cần được tính toán ngay từ thiết kế. Nếu phía trên bể là khu vực thường xuyên chịu tải như chỗ đỗ ô tô, kết cấu nắp bể và các bộ phận liên quan cần được thiết kế phù hợp với tải trọng thực tế.
Đặc biệt, không nên tự ý thay đổi kích thước hoặc vị trí bể sau khi hồ sơ kết cấu đã được triển khai. Một thay đổi tưởng như nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến móng, nền và các hạng mục kỹ thuật xung quanh.
Vì vậy, nếu gia chủ dự kiến sử dụng sân trước hoặc khu vực để xe phía trên bể, thông tin này cần được trao đổi ngay với kiến trúc sư và kỹ sư kết cấu.
Kích thước bể nước ngầm bao nhiêu là phù hợp?
Không có một kích thước cố định áp dụng cho mọi gia đình.
Dung tích bể cần được tính toán dựa trên số lượng thành viên, nhu cầu sử dụng nước, nguồn cấp nước, phương án cấp nước lên mái và dung tích của các bể chứa khác trong hệ thống.
Một gia đình ít người nhưng xây bể quá lớn có thể làm tăng diện tích xây dựng và chi phí không cần thiết. Ngược lại, bể quá nhỏ có thể không đáp ứng được nhu cầu dự trữ.
Do đó, thay vì lựa chọn kích thước theo những mẫu có sẵn trên mạng, gia chủ nên cung cấp số lượng thành viên và nhu cầu sử dụng để đơn vị thiết kế tính toán dung tích phù hợp.
Bể nước ngầm cần được chống thấm như thế nào?
Chống thấm là một trong những vấn đề quan trọng nhất khi xây bể nước ngầm.
Nếu kết cấu bể hoặc các vị trí tiếp giáp không được xử lý phù hợp, nước có thể rò rỉ ra ngoài hoặc nước từ môi trường xung quanh có thể ảnh hưởng đến chất lượng nước bên trong.
Vì vậy, ngay từ thiết kế cần xác định rõ cấu tạo đáy, thành và nắp bể. Trong quá trình thi công, bê tông, mạch ngừng, vị trí xuyên ống và các điểm tiếp giáp cần được xử lý đúng kỹ thuật.
Đặc biệt, các vị trí đường ống xuyên qua thành bể là nơi cần được kiểm tra kỹ vì đây có thể là điểm phát sinh rò rỉ nếu thi công không cẩn thận. Không nên đợi đến khi bể hoàn thiện mới kiểm tra khả năng chống thấm. Các bước kiểm tra nên được thực hiện theo từng giai đoạn thi công.
Cửa thăm bể nước có thực sự cần thiết?
Có.
Bể nước ngầm dù được xây kín vẫn cần có phương án tiếp cận để kiểm tra và vệ sinh định kỳ. Vì vậy, thiết kế cửa thăm hoặc giải pháp tiếp cận phù hợp là một phần cần được tính toán ngay từ đầu.
Cửa thăm phải đủ thuận tiện cho việc kiểm tra nhưng đồng thời cần được thiết kế để hạn chế nước bẩn, bụi và các yếu tố bên ngoài lọt vào bể. Nếu bỏ qua vấn đề này, khi cần vệ sinh hoặc kiểm tra hệ thống, gia chủ có thể gặp rất nhiều khó khăn vì bể đã nằm dưới nền nhà hoặc sân.
Đường ống cấp nước cho bể cần được bố trí ra sao?
Hệ thống đường ống cần được thể hiện rõ trong hồ sơ cấp thoát nước. Đường nước cấp vào bể, đường hút của máy bơm, đường cấp lên bồn nước hoặc đường cấp đến các khu vực sử dụng cần được bố trí hợp lý để thuận tiện cho việc thi công và bảo trì.
Các vị trí van khóa cũng nên được tính toán để khi cần sửa chữa một đoạn đường ống, gia chủ không phải ngừng toàn bộ hệ thống nước của căn nhà.
Một hệ thống được thiết kế rõ ràng từ đầu sẽ thuận tiện hơn rất nhiều so với việc thi công theo kinh nghiệm tại công trường.
Có nên kết hợp bể nước ngầm với bồn nước trên mái?
Trong nhiều phương án nhà ở, bể ngầm và bồn nước trên mái có thể được sử dụng như hai bộ phận trong cùng một hệ thống cấp nước.
Bể ngầm đóng vai trò chứa nước ở phía dưới, trong khi bồn nước mái có thể tạo nguồn dự trữ ở vị trí cao và hỗ trợ cấp nước xuống các khu vực sử dụng theo phương án thiết kế.
VillaHome cũng thể hiện hệ thống bể ngầm và téc nước mái trong nội dung thiết kế hệ thống cấp thoát nước cho nhà ở.
Tuy nhiên, không nên áp dụng một sơ đồ giống nhau cho tất cả các căn nhà. Số tầng, áp lực nước, vị trí thiết bị, dung tích bể và nhu cầu sử dụng đều có thể làm thay đổi giải pháp.
Máy bơm có vai trò gì trong hệ thống bể ngầm?
Nếu phương án cấp nước sử dụng máy bơm để đưa nước từ bể ngầm lên vị trí cao hơn, máy bơm trở thành một bộ phận quan trọng của hệ thống.
Vị trí máy bơm cần thuận tiện cho việc kiểm tra, bảo dưỡng và đấu nối với đường ống. Hệ thống điện cấp cho máy bơm cũng cần được tính toán đồng bộ với hệ thống điện của ngôi nhà.
Không nên đặt máy bơm ở nơi thường xuyên ngập nước hoặc vị trí quá khó tiếp cận. Đồng thời, cần tính toán tiếng ồn, rung và khả năng bảo trì trong quá trình sử dụng.
Bể nước ngầm có ảnh hưởng đến kết cấu nhà không?
Bể nước ngầm có liên quan trực tiếp đến phần đất và kết cấu phía dưới công trình nên vị trí của bể cần được phối hợp với thiết kế kết cấu.
Website VillaHome hiện mô tả hồ sơ thiết kế kết cấu có tính đến bể nước ngầm, bên cạnh các hạng mục như móng, khung dầm cột và cầu thang.
Điều này cho thấy bể không nên được xem như một hạng mục phụ có thể tùy ý bố trí sau khi hoàn thành phần móng.
Nếu bể nằm gần móng hoặc nằm dưới khu vực chịu tải, kỹ sư cần xem xét mối quan hệ giữa bể, nền đất, móng và kết cấu phía trên. Với những khu đất có điều kiện địa chất đặc biệt, việc khảo sát và đưa ra giải pháp kỹ thuật càng cần được chú trọng.
Những sai lầm thường gặp khi xây bể nước ngầm
Một lỗi phổ biến là chọn vị trí bể sau khi đã chốt thiết kế. Khi đó, bể có thể bị đặt vào vị trí gây xung đột với móng hoặc các hệ thống kỹ thuật khác.
Một sai lầm khác là chỉ quan tâm đến dung tích mà bỏ qua khả năng vệ sinh. Bể có thể đủ lớn nhưng nếu cửa thăm và đường tiếp cận không hợp lý thì việc bảo dưỡng về sau sẽ khó khăn.
Thiếu kiểm soát chống thấm cũng là vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Những điểm xuyên ống, mạch ngừng và vị trí tiếp giáp cần được xử lý cẩn thận. Ngoài ra, gia chủ không nên tự ý thay đổi vị trí bể hoặc đường ống trong quá trình thi công mà không cập nhật lại hồ sơ kỹ thuật.
Có nên làm bể nước ngầm ngay từ khi thiết kế nhà?
Nếu phương án cấp nước của công trình cần sử dụng bể ngầm, việc thiết kế ngay từ đầu là lựa chọn hợp lý hơn so với bổ sung sau khi công trình đã hoàn thiện.
Khi bể được đưa vào hồ sơ thiết kế từ sớm, kiến trúc sư và kỹ sư có thể đồng thời xem xét vị trí bể, móng, kết cấu, đường ống, máy bơm và bồn nước mái.
Điều này cũng giúp việc lập dự toán rõ ràng hơn. Trong một bài báo giá xây nhà trọn gói hiện tại, VillaHome cũng liệt kê thi công bể ngầm trong nhóm công việc có thể thuộc phần thi công móng và hệ thống điện nước âm trong phần thô.
Khi nghiệm thu bể nước ngầm cần kiểm tra những gì?
Trước khi hoàn thiện các lớp phía trên, gia chủ nên phối hợp với đơn vị thi công kiểm tra những hạng mục quan trọng của bể. Cần kiểm tra kích thước thực tế so với bản vẽ, vị trí bể, cấu tạo thành và đáy bể, các điểm xuyên ống, cửa thăm và đường ống liên quan.
Khả năng chống thấm cũng cần được kiểm tra trước khi che phủ hoàn toàn. Các đường cấp, hút và xả cần được kiểm tra để hạn chế tình trạng rò rỉ hoặc sai vị trí.
Sau khi hệ thống được đưa vào sử dụng, gia chủ cũng nên có kế hoạch vệ sinh và kiểm tra định kỳ thay vì chỉ quan tâm đến bể khi xuất hiện sự cố.
Bể nước ngầm có làm tăng chi phí xây nhà không?
Có thể làm tăng chi phí xây dựng so với phương án không sử dụng bể, bởi công trình phát sinh thêm phần đào đất, kết cấu bể, chống thấm, đường ống và các hạng mục liên quan.
Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn vào chi phí xây bể mà bỏ qua toàn bộ hệ thống cấp nước. Một phương án có chi phí ban đầu cao hơn nhưng được thiết kế phù hợp với nhu cầu và thuận tiện bảo trì có thể mang lại hiệu quả sử dụng lâu dài hơn.
Chi phí cụ thể phụ thuộc vào kích thước bể, điều kiện đất, vị trí thi công, kết cấu công trình và vật liệu sử dụng. Vì vậy, không nên đưa ra một đơn giá cố định cho mọi căn nhà.
>> Xem thêm: Nhà 2 Tầng Có Gara Ô Tô: Cách Bố Trí Gara Và Công Năng Hợp Lý
VillaHome có tính toán bể nước ngầm trong hồ sơ thiết kế không?
Theo thông tin công khai trên website, VillaHome đưa bể nước ngầm vào cả nội dung thiết kế kết cấu và hệ thống cấp thoát nước của nhà ở. Hệ thống cấp thoát nước được mô tả gồm các khu vực như bếp, vệ sinh, máy giặt, bể ngầm, téc nước mái và thoát nước mưa.
Đây là điểm quan trọng khi xây nhà trọn gói bởi hệ thống nước cần được phối hợp với kiến trúc và kết cấu ngay từ đầu. Trong quy trình xây nhà trọn gói được VillaHome công bố, hồ sơ thiết kế và dự toán được triển khai trước khi bước vào thi công, giúp các hạng mục kỹ thuật có cơ sở để phối hợp trong quá trình xây dựng.
Kết luận
Bể nước ngầm không phải hạng mục bắt buộc cho mọi căn nhà, nhưng có thể là một phần quan trọng trong phương án cấp nước của nhiều công trình nhà ở. Việc có nên làm bể hay không cần dựa trên nhu cầu sử dụng, điều kiện khu đất và giải pháp kỹ thuật tổng thể.
Nếu sử dụng bể nước ngầm, gia chủ nên xác định vị trí, dung tích, kết cấu, chống thấm, cửa thăm, đường ống và máy bơm ngay từ giai đoạn thiết kế. Đặc biệt, vị trí bể cần được phối hợp với hệ thống móng và kết cấu để tránh phát sinh thay đổi trong quá trình thi công.
Với nhà xây mới, việc thiết kế hệ thống cấp thoát nước đồng bộ ngay từ đầu sẽ giúp gia chủ chủ động hơn về công năng, chi phí và quá trình thi công. VillaHome hiện triển khai thiết kế và xây nhà trọn gói, trong đó hồ sơ kỹ thuật có tính đến hệ thống cấp thoát nước, bể ngầm và téc nước mái theo phương án của từng công trình.
Nếu bạn đang chuẩn bị xây nhà và chưa biết có nên làm bể nước ngầm hay không, nên đặt bể ở đâu và cần tính dung tích như thế nào, có thể liên hệ VillaHome để được tư vấn dựa trên diện tích đất, số tầng, số người sử dụng và phương án thiết kế thực tế.